Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026
Το βαρελάκι
Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026
Η μεγαλύτερη αξία
Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2026
Μπορεί η γνωστή «παγίδα του Θουκυδίδη» να αφορά και τις σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας;
Η νέα «παγίδα του Θουκυδίδη» στο Αιγαίο
Μπορεί η γνωστή «παγίδα του Θουκυδίδη» να αφορά και τις σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας;
Για δεκαετίες η Ελλάδα προσπαθούσε να διατηρήσει μια στρατιωτική ισορροπία απέναντι στην αριθμητικά ισχυρότερη Τουρκία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η αμερικανική αναλογία στρατιωτικής βοήθειας 7:10, η οποία αποτέλεσε επί χρόνια αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος της ελληνικής πλευράς.
Το ζήτημα συνδέθηκε μάλιστα και με τον Ανδρέα Παπανδρέου και τις αμερικανικές βάσεις στην Ελλάδα. Το 1983 η ελληνική κυβέρνηση θεωρούσε ότι η μεταβολή της αναλογίας υπέρ της Τουρκίας θα διατάρασσε τη στρατιωτική ισορροπία στο Αιγαίο και έθεσε το θέμα στις διαπραγματεύσεις για την παραμονή των αμερικανικών βάσεων.
Σήμερα η εικόνα έχει αλλάξει.
Ο φόβος της ανατροπής των ισορροπιών: Όπως ακριβώς ο Θουκυδίδης σημείωσε ότι η άνοδος της Αθήνας προκάλεσε φόβο στη Σπάρτη, καθιστώντας τον πόλεμο αναπόφευκτο, έτσι και σήμερα, η ποιοτική αναβάθμιση της ελληνικής αποτρεπτικής ισχύος (π.χ. μαχητικά Rafale, F-35, φρεγάτες Belharra) μπορεί να ερμηνευτεί από την Άγκυρα ως προσπάθεια αλλαγής του status quo.
Η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε σημαντική ποιοτική αναβάθμιση των Ενόπλων Δυνάμεών της και έχει ενισχύσει τις αμυντικές της συνεργασίες. Η Τουρκία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό στρατιωτικό μέγεθος, αλλά η παλαιότερη εικόνα μιας δεδομένης τουρκικής υπεροχής απέναντι στην Ελλάδα δεν είναι πλέον τόσο απλή.
Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο.
Η Ελλάδα επί δεκαετίες φοβόταν ότι η Τουρκία θα αποκτήσει μεγαλύτερη υπεροχή. Σήμερα, καθώς η Ελλάδα ενισχύεται, μπορεί η Τουρκία να αντιλαμβάνεται ότι η δική της σχετική υπεροχή περιορίζεται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα θερμό επεισόδιο είναι αναπόφευκτο. Η ισχυρότερη αποτροπή μπορεί αντίθετα να κάνει μια σύγκρουση πιο δύσκολη.
Όμως εδώ βρίσκεται η ουσία της «παγίδας του Θουκυδίδη»:
Όταν η μία πλευρά ενισχύεται για να αισθανθεί ασφαλέστερη, η άλλη μπορεί να αισθανθεί περισσότερο ανασφαλής.
Ίσως λοιπόν το πραγματικό ζητούμενο σήμερα να μην είναι η απόλυτη στρατιωτική υπεροχη , αλλά μια νέα ισορροπία αποτροπής, που θα μειώνει — και όχι θα αυξάνει — τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης στο Αιγαίο.
Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026
Να γίνει κρασί ή μελαγχολία
Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026
Μια Ελλάδα που αλλάζει
Ελλάδα που αλλάζει
Μέχρι και την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου, η Ελλάδα παραδοσιακά διατηρούσε στενές σχέσεις με τον αραβικό κόσμο και πολιτικά βρισκόταν πιο κοντά στα αραβικά κράτη.
Παράλληλα, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε τμήματα της ελληνικής ομογένειας στην Αμερική υπήρχαν παλαιότερα στερεότυπα και επιφυλάξεις απέναντι στο εβραϊκό στοιχείο. Σήμερα αυτή η εικόνα έχει αλλάξει σημαντικά. Οι ίδιοι άνθρωποι που μεγάλωσαν με μια διαφορετική αντίληψη για τον «Εβραίο» συναντούν πλέον Ισραηλινούς ως συνεργάτες, επιχειρηματίες, επιστήμονες και συμμάχους.
Από τις πρώτες προσεγγίσεις της εποχής του Γιώργου Παπανδρέου, όταν ακόμη και το περίφημο καπέλο του είχε γίνει αντικείμενο πολιτικής κριτικής, φτάσαμε σήμερα σε μια στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ισραήλ, που περιλαμβάνει άμυνα, τεχνολογία, ενέργεια και κοινά αμυντικά συστήματα.
Η αλλαγή αυτή έχει ενδιαφέρον όχι μόνο γεωπολιτικά αλλά και κοινωνικά.
Γιατί όταν δύο κοινωνίες έρχονται πιο κοντά, δεν ανταλλάσσουν μόνο προϊόντα, κεφάλαια και τεχνογνωσία. Ανταλλάσσουν και τρόπους σκέψης, οικονομικές αντιλήψεις και πρότυπα συμπεριφοράς.
Η ελληνική κοινωνία έχει βαθιές ρίζες στην ορθόδοξη παράδοση: την οικογένεια, την αλληλεγγύη, την αυτάρκεια, το «σιγά και ταπεινά», αλλά και μια παραδοσιακή επιφύλαξη απέναντι στην υπερβολική συσσώρευση πλούτου.
Η νέα πραγματικότητα όμως μπορεί να μετακινήσει σταδιακά αυτές τις αντιλήψεις. Η επιχειρηματικότητα, η τεχνολογία, η επένδυση, η παραγωγή και η δημιουργία πλούτου αποκτούν μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή.
Δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα θα πάψει να είναι Ελλάδα ούτε ότι θα εγκαταλείψει την Ορθοδοξία και τις παραδόσεις της. Μπορεί όμως να αποκτήσει μια διαφορετική οικονομική συμπεριφορά.
Ίσως μάλιστα να παρακολουθούμε την αρχή μιας βαθύτερης αλλαγής: από μια κοινωνία που συχνά έβλεπε με καχυποψία την επιδίωξη του πλούτου, σε μια κοινωνία που θα θεωρεί όλο και περισσότερο την οικονομική δημιουργία, την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία θεμιτούς στόχους.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη σημασία της νέας ελληνοϊσραηλινής σχέσης.
Αν η συνεργασία δεν περιοριστεί στην αγορά αμυντικών συστημάτων, αλλά μετατραπεί σε μεταφορά τεχνογνωσίας, επενδύσεις, παραγωγή και καινοτομία μέσα στην Ελλάδα, τότε μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής μιας οικονομικής αλλαγής.
Ίσως λοιπόν, χωρίς να το έχουμε ακόμη συνειδητοποιήσει, να αλλάζει μαζί με τις συμμαχίες μας και ένα μέρος της ίδιας της κοινωνικής μας νοοτροπίας.
Οι μεγάλες αλλαγές δεν έρχονται πάντα με επαναστάσεις.
Μερικές φορές έρχονται σιγά-σιγά, μέσα από τις νέες σχέσεις που δημιουργεί η ανάγκη.
Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου 2026
Την έκαψαν την Σμύρνη και το γιορτάζουν
Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026
Λαός και Κολωνάκι
Λαός και Κολωνάκι
Στα πρώτα χρόνια της ιατρικής μου πορείας, υπηρετώντας σε αγροτικό ιατρείο, αντιμετώπισα μια από τις πρώτες μεγάλες προκλήσεις: να κερδίσω την εμπιστοσύνη των κατοίκων.
Στο χωριό υπήρχε ήδη ένας παλιός ιδιώτης γιατρός, που «τα έκανε όλα»: παθολογικά, παιδιατρικά, ακόμη και γυναικολογικές επεμβάσεις. Στην πινακίδα του, όλα χωρούσαν.
Θυμάμαι ότι προσπαθούσα να εξηγήσω στις γυναίκες πως ορισμένες πράξεις δεν είναι υπόθεση απλώς της εμπειρίας ενός γιατρού. Χρειάζονται τις κατάλληλες προϋποθέσεις, εξοπλισμό, εξειδίκευση και δυνατότητα αντιμετώπισης μιας επιπλοκής.
Τότε πίστευα ότι αυτά ανήκαν σε μια άλλη εποχή. Στην εποχή της άγνοιας, της απομόνωσης της επαρχίας και του «ο γιατρός τα ξέρει όλα».
Το περιστατικό αυτό το έχω καταγράψει και στη «Γραμμή της Μνήμης».
Πέρασαν όμως τα χρόνια. Η ιατρική προχώρησε θεαματικά. Η ενημέρωση αυξήθηκε. Οι ασθενείς έχουν πλέον τη δυνατότητα να αναζητήσουν δεύτερη γνώμη και να απευθυνθούν σε εξειδικευμένα κέντρα.
Και σήμερα ακούω για σύνθετες ιατρικές πράξεις, όπως η πλασμαφαίρεση, που μπορεί να πραγματοποιούνται σε χώρους που δεν έχουν την οργανωμένη υποδομή μιας νοσοκομειακής μονάδας.
Και σκέφτομαι:
Τελικά προχωρήσαμε τόσο όσο νομίζουμε;
Γιατί άλλο πράγμα ήταν να συμβαίνουν τέτοιες αντιλήψεις στο αγροτικό ιατρείο μιας άλλης εποχής και άλλο να εμφανίζονται σήμερα, στην καρδιά της Αθήνας, ακόμη και σε ανθρώπους που έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν οργανωμένα και εξειδικευμένα κέντρα.
Το Κολωνάκι δεν είναι το χωριό του τότε.
Όμως η παλιά νοοτροπία μπορεί να μην έχει αλλάξει όσο νομίζουμε.
Η ιατρική πράξη δεν γίνεται ασφαλής επειδή ο χώρος είναι πολυτελής, ούτε επειδή ο γιατρός είναι επώνυμος.
Η ασφάλεια βρίσκεται στην επιστημονική ένδειξη, στην εξειδίκευση, στην κατάλληλη υποδομή, στην παρακολούθηση και στη δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης μιας επιπλοκής.
Αυτό προσπαθούσα να εξηγήσω τότε στους ανθρώπους του χωριού.
Και, τόσες δεκαετίες μετά, αναρωτιέμαι μήπως χρειάζεται να το θυμίζουμε ακόμη.