«Από τη σύγχυση στην ωριμότητα της Δημοκρατίας».
Ήμουν πάντα φιλειρηνικός και διαμετρικά αντίθετος με την τρομοκρατία. Την απεχθανόμουν όχι μόνο γιατί σκότωνε ανθρώπους — συχνά ανθρώπους που μπορεί να μην έφταιγαν σε τίποτα — αλλά και γιατί, με τα τυφλά χτυπήματα, παρέσυρε αθώους πολίτες στον θάνατο. Και ακόμη περισσότερο γιατί είχε μανία να καταστρέψει το υπάρχον σύστημα χωρίς ποτέ να προτείνει πειστικά τι θα το αντικαταστήσει. Η καταστροφή έμοιαζε πολλές φορές να είναι αυτοσκοπός.
Το φαινόμενο εκείνης της εποχής δεν ήταν μόνο ελληνικό· ήταν ευρωπαϊκό. Στην Ελλάδα όμως ήρθε με ιδιαίτερη ορμή, γιατί είχε προηγηθεί η δικτατορία. Ο αντιδικτατορικός αγώνας είχε δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου ορισμένοι πίστεψαν ότι ο ένοπλος αγώνας μπορούσε να θεωρηθεί ιστορικά δικαιολογημένος. Ακόμη και το ΠΑΚ, λίγο πριν επιστρέψει ο Ανδρέας Παπανδρέου στην Ελλάδα μετά την τραγωδία της Κύπρου και την πτώση της χούντας, είχε κυκλοφορήσει στην Ιταλία αφίσα με το σύνθημα:
«Ο ελληνικός λαός οπλισμένος θα νικήσει».
Αυτό ήταν το κλίμα της εποχής. Ένα μέρος της κοινωνίας θεωρούσε πως όσοι ευθύνονταν για τη δικτατορία δεν είχαν πραγματικά πληρώσει και, μέσα σε εκείνη τη σύγχυση, αρκετοί αντιμετώπιζαν με ανοχή ή ακόμη και συμπάθεια τις πράξεις «αυτοδικίας». Θυμάμαι ανθρώπους να τρέχουν να αγοράσουν την Ελευθεροτυπία όταν δημοσίευε προκηρύξεις τρομοκρατικών οργανώσεων. Η εφημερίδα έκανε αλλεπάλληλες εκδόσεις για να καλύψει το τεράστιο ενδιαφέρον και την περιέργεια του κόσμου.
Όλα αυτά τα θυμήθηκα τώρα, με την αποφυλάκιση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου
Όταν ήμασταν φοιτητές, ερχόταν συχνά στη Μπολόνια από το Παρίσι. Τον συναντούσαμε στο μπαρ όπου μαζεύονταν οι Έλληνες φοιτητές. Τον ξέραμε σαν έναν ευγενικό, καλοντυμένο , ήρεμο και καλλιεργημένο άνθρωπο — μεγαλύτερο βέβαια από εμάς. Όταν αργότερα συνελήφθη ως αρχηγός της 17 Νοέμβρη, θυμάμαι πως με πήρε τηλέφωνο ο φίλος μου ο Τάκης. Πέσαμε κυριολεκτικά από τα σύννεφα. Πήγαμε στη Λάση, καθίσαμε και ήπιαμε ένα κρασί χωρίς να μπορούμε να το πιστέψουμε. Δυσκολευόμασταν να συνδέσουμε εκείνο το «καλό παιδί» που γνωρίζαμε με την εικόνα του αρχιτρομοκράτη. Εκείνος βέβαια ποτέ δεν το παραδέχτηκε.
Τώρα, γέρος πια και με σοβαρά προβλήματα υγείας, έπειτα από δεκαετίες φυλάκισης και έχοντας, όπως λέγεται, ασχοληθεί ακόμη και με μεταπτυχιακές σπουδές στα ανώτερα μαθηματικά, αποφυλακίστηκε με βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά.
Προσωπικά, αν συνέχιζε να βρίσκεται στη φυλακή, δεν θα με απασχολούσε ιδιαίτερα. Η υπόθεση αυτή είχε σχεδόν ξεχαστεί από την κοινωνία. Με ξενίζει όμως το πόσο γρήγορα κινήθηκαν ορισμένοι για να επιστρέψει πάλι στη φυλακή, παρότι βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στα όρια που ο ίδιος ο νόμος προβλέπει για αποφυλάκιση ισοβιτών.
Πιστεύω πάντως ότι, με τον χειρότερο δυνατό τρόπο, εκείνη η περίοδος λειτούργησε τελικά ως μάθημα για τη δημοκρατία. Όχι επειδή η τρομοκρατία είχε κάτι θετικό — κάθε άλλο. Αλλά επειδή ανάγκασε την κοινωνία να δει καθαρά τι σημαίνει πολιτική βία, πού οδηγεί ο φανατισμός και πόσο εύκολα μπορεί να χαθεί το μέτρο όταν η ιδεολογία θεωρεί ότι δικαιούται να αποφασίζει για τη ζωή των άλλων.
Μέσα από αυτό το μεγάλο λάθος, η ελληνική κοινωνία ωρίμασε δημοκρατικά. Έννοιες που τότε ήταν συγκεχυμένες ξεκαθάρισαν με τον χρόνο. Και ίσως γι’ αυτό σήμερα σχεδόν κανείς στην Ελλάδα δεν συμμερίζεται τέτοιες πρακτικές, ενώ την εποχή που δρούσαν οι οργανώσεις αυτές υπήρχαν πολλοί που τις έβλεπαν με ανοχή ή σιωπηλή συμπάθεια.
Η εποχή εκείνη πέρασε.
Όχι γιατί ξεχάστηκε, αλλά γιατί η κοινωνία έμαθε πια να φοβάται τη βία ακόμη κι όταν φορά ιδεολογικά συνθήματα.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ακριβό μάθημα της μεταπολίτευσης.
Ένα τέτοιο κείμενο θα μπορούσε να βρίσκεται ως αυτούσιο κεφάλαιο ή ως στοχαστική παρένθεση μέσα στο βιβλίο μου Η Γραμμή της Μνήμης, γιατί δεν μιλά μόνο για την τρομοκρατία, αλλά για τη σύγχυση, τις διαψεύσεις και την πολιτική ωρίμανση μιας ολόκληρης εποχής.
Από το blog μου eevangelatos.blogspot.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου